Về giải thích từ ngữ tại Điều 3, Phó Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh đề nghị làm rõ khái niệm “có điều kiện thi hành án” không chỉ với nghĩa có tài sản/thu nhập, mà phải bao quát cả điều kiện về nhân thân và điều kiện thực hiện hành vi (hành động hoặc không hành động). Cách diễn đạt hiện tại nghiêng về tài sản nên có thể gây khó trong xác định “chưa có điều kiện” hay căn cứ cưỡng chế theo các điều tương ứng của dự thảo. 

Đối với quyền của người được thi hành án tại Điều 6, đại biểu kiến nghị chuẩn hóa kỹ thuật lập pháp ở điểm quy định về “yêu cầu Tòa án…”, tránh hiểu thiếu, đồng thời bổ sung quyền được cung cấp thông tin về tình trạng xử lý tài sản và tiến độ thi hành án để người được thi hành có thể theo dõi, giám sát, thực hiện quyền yêu cầu, kiến nghị, khiếu nại khi cần. 

Phó Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Nguyễn Minh Tâm góp ý dự thảo Luật Thi hành án dân sự (sửa đổi)

Về các chức danh trong cơ quan thi hành án dân sự (tại khoản 2, Điều 9), đại biểu nêu thực tế dự thảo mới chỉ quy định về Chấp hành viên, chưa có quy định đối với các chức danh đang tồn tại trong hệ thống như Thẩm tra viên, Thư ký thi hành án… và cũng không giao Chính phủ hướng dẫn. Đại biểu đề nghị bổ sung quy định về các chức danh này để thống nhất áp dụng pháp luật, tiêu chuẩn, điều kiện trong toàn hệ thống. 

Liên quan thẩm quyền tổ chức thi hành ở cấp tỉnh (Điều 37), dự thảo giao Thủ trưởng cơ quan THADS tỉnh/thành phố phân công cho Phòng Nghiệp vụ và tổ chức thi hành án hoặc Phòng THADS khu vực. Đại biểu nhận định cách làm này linh hoạt nhưng có nguy cơ không thống nhất giữa các địa phương; do đó đề nghị quy định rõ thẩm quyền của từng đơn vị ngay trong luật, tránh cùng một loại việc nhưng nơi giao phòng này, nơi giao phòng khác. 

Về xác minh điều kiện thi hành án, đại biểu đề nghị tăng thời hạn từ 10 lên 15 ngày vì thực tế cần phối hợp nhiều cơ quan, địa phương; đồng thời, trường hợp không cung cấp/chậm cung cấp/cung cấp sai sự thật thông tin về điều kiện thi hành, ngoài trách nhiệm dân sự cần bổ sung chế tài hành chính hoặc hình sự (tham chiếu hành vi cản trở thi hành án), nhằm ngăn chặn việc tẩu tán tài sản và thiệt hại khó khắc phục. 

Với xử lý tài sản, tranh chấp tài sản (tài sản chung, tranh chấp với bên thứ ba, tài sản giao dịch nhằm trốn tránh nghĩa vụ) tại Điều 39, đại biểu đề nghị rút ngắn thủ tục theo hướng: Chấp hành viên làm việc với các bên để xác nhận họ có đề nghị Tòa án hay không; nếu không, cơ quan THADS chủ động đề nghị Tòa án giải quyết, không phải ra thông báo và chờ hết thời hạn. Cách tiếp cận này bám tinh thần cải cách thủ tục, giảm khâu hình thức, rút ngắn thời gian thi hành án. 

Về căn cứ cưỡng chế thi hành, đa kiến nghị bổ sung căn cứ “theo yêu cầu bằng văn bản của người được thi hành án” để bảo đảm tương thích với quyền yêu cầu áp dụng biện pháp cưỡng chế của đương sự đã được dự thảo ghi nhận. 

Các góp ý của đại biểu Nguyễn Minh Tâm hướng tới hoàn thiện dự thảo theo hướng rõ khái niệm – rõ thẩm quyền – rõ trách nhiệm, chuẩn hóa chức danh trong hệ thống, siết kỷ cương phối hợp và tăng minh bạch thông tin cho đương sự; qua đó nâng cao hiệu quả thu hồi, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân và củng cố niềm tin vào công tác thi hành án dân sự. 

Diệu Linh