1. Về sự cần thiết ban hành
Thống nhất với việc ban hành Luật như Tờ trình của Chính phủ trình Quốc hội; việc ban hành Luật nhằm quán triệt và cụ thể hóa quan điểm, chủ trương, chính sách của Đảng về xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật về dữ liệu, khắc phục những tồn tại, bất cập, hạn chế, nhất là việc hiện nay nhiều cơ sở dữ liệu được thu thập, lưu trữ trùng lặp, chồng chéo, chưa thống nhất gây khó khăn khi kết nối, chia sẻ, khai thác dữ liệu; nguy cơ tiềm ẩn nhiều rủi ro về an ninh an toàn thông tin do chưa thực sự quản lý, kiểm soát được dữ liệu nhà nước trên hạ tầng của doanh nghiệp; nhân lực vận hành, quản trị các hệ thống thông tin vừa thiếu, vừa yếu…., đồng thời nội dung này cũng đã được Chính phủ thống nhất tại Nghị quyết số 97/NQ-CP ngày 24/6/2024 về Phiên họp chuyên đề về xây dựng pháp luật.

2. Một số ý kiến góp ý

2.1. Qua nghiên cứu cho thấy nhiều nội dung trong dự thảo luật này đã được quy định trong Luật Giao dịch điện tử bao gồm cả phần giải thích từ ngữ, ví dụ như: khái niệm về Dự liệu, về Cơ sở dữ liệu, tuy nhiên các quy định này không thống nhất với nhau, cần rà soát để quy định một cách chính xác thuật ngữ được sử dụng trong hệ thống pháp luật có liên quan tới dữ liệu; đồng thời cần làm rõ nội hàm quy định về dữ liệu ở dự thảo luật này có khác hơn so với Luật Giao dịch điện tử hay không, để đảm bảo sự thống nhất trong hệ thống pháp luật.

2.2. Đối với quy định về nguyên tắc áp dụng Luật: 

Tại Điều 4 dự thảo Luật quy định: (1) Trường hợp có quy định khác nhau giữa Luật Dữ liệu và luật, nghị quyết khác của Quốc hội đã ban hành về xây dựng, phát triển, xử lý, quản trị dữ liệu, ứng dụng khoa học công nghệ trong xử lý dữ liệu, sản phẩm, dịch vụ về dữ liệu, quản lý nhà nước về dữ liệu, trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan đến hoạt động về dữ liệu thì áp dụng quy định của Luật Dữ liệu, trừ trường hợp quy định tại khoản 2 Điều này.  (2)Trường hợp luật, nghị quyết của Quốc hội ban hành sau ngày Luật Dữ liệu có hiệu lực thi hành có quy định khác với quy định của Luật Dữ liệu về cùng một vấn đề mà cần áp dụng thì phải quy định cụ thể ngay về việc áp dụng pháp luật trong luật, nghị quyết đó; trường hợp chưa có quy định cụ thể về việc áp dụng pháp luật và việc áp dụng quy định đó cần thiết cho việc xây dựng, phát triển, xử lý, quản trị dữ liệu thì Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết định việc áp dụng theo đề nghị của Chính phủ và báo cáo Quốc hội tại kỳ họp gần nhất. 
 

Vì vậy, đề nghị xem xét lại quy định này, bởi vì tại Điều 156 Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật (đây là luật quy định về xây dựng văn bản QPPL và nguyên tắc áp dụng pháp luật), đã quy định rất rõ Trong trường hợp các văn bản quy phạm pháp luật do cùng một cơ quan ban hành có quy định khác nhau về cùng một vấn đề thì áp dụng quy định của văn bản quy phạm pháp luật ban hành sau.

Như vậy, nguyên tắc áp dụng luật khi các văn bản có quy định khác nhau về cùng một vấn đề đã được Luật Ban hành văn bản Quy phạm pháp luật quy định rõ, không nhất thiết phải quy định lại trong luật này. Hơn nữa, những quy định tại Điều 4 dự thảo Luật không thống nhất với Luật Ban hành văn bản Quy phạm pháp luật gây ra sự thiếu ổn định, chồng chéo của hệ thống pháp luật.

2.3. Về quy định Quỹ phát triển dữ liệu (Điều 26):
Tán thành với việc thành lập Quỹ Phát triển dữ liệu, việc thành lập quỹ sẽ cùng với ngân sách Nhà nước gánh vác một phần trong việc hỗ trợ xây dựng, phát triển, khai thác, ứng dụng, quản trị dữ liệu quốc gia trên cơ sở nguồn tài chính được huy động, hỗ trợ, viện trợ tự nguyện từ các tổ chức, cá nhân và cộng đồng doanh nghiệp.

Song, pháp luật về ngân sách nhà nước đã quy định Quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách phải đảm bảo có nguồn thu, nhiệm vụ chi không trùng với nguồn thu, nhiệm vụ chi của ngân sách nhà nước và tại điểm d khoản 4 Điều 29 dự thảo Luật cũng quy định nguyên tắc chi của quỹ là “Không được chi trùng với ngân sách nhà nước” là phù hợp, thống nhất.

Tuy nhiên, đề nghị khi giao Chính phủ quy định việc thành lập, quản lý, sử dụng Quỹ phát triển dữ liệu quốc gia cần quy định rõ cơ chế kiểm soát đối với quy định này nhằm phát huy vai trò của Quỹ tránh lãng phí nguồn lực.

2.4. Về quy định Trung tâm dữ liệu quốc gia (tại chương IV)
Cơ bản nhất trí với các quy định về xây dựng, phát triển Trung tâm dữ liệu quốc gia trong dự thảo Luật và thống nhất với báo cáo thẩm tra của Ủy ban Quốc phòng An ninh. Theo đó, Khi Trung tâm này được triển khai hoạt động sẽ thúc đẩy quá trình phát triển, khai thác các cơ sở dữ liệu; góp phần thực hiện mục tiêu nâng tầm chiến lược phát triển kinh tế số của Việt Nam, đảm bảo điều kiện để Việt Nam hội nhập với nền kinh tế số thế giới.

Tuy nhiên, theo quy định của Luật Tổ chức Chính phủ thì việc thành lập Trung tâm dữ liệu quốc gia thuộc thẩm quyền của Chính phủ và việc xây dựng Trung tâm đang được triển khai thực hiện theo quy định của Nghị quyết số 175/NQ-CP của Chính phủ, theo đó Nghị quyết xác định rõ quan điểm xây dựng, vị trí, vai trò của Trung tâm, mục tiêu yêu cầu và các giải pháp (bao gồm cả giải pháp về kỹ thuật, con người và tài chính) để triển khai thực hiện việc xây dựng, phát triển Trung tâm theo từng giai đoạn. Trong khi đó, dự thảo Luật có một số điều quy định mang tính chất luật hóa các nội dung nghị quyết của Chính phủ. Do đó, để bảo đảm phù hợp với thẩm quyền của Quốc hội và bảo đảm tính ổn định của Luật, đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo rà soát các quy định tại Chương IV của dự thảo Luật theo hướng chỉ quy định khái quát một số nội dung mang tính nguyên tắc về xây dựng, phát triển Trung tâm. Bên cạnh đó, đề nghị cơ quan soạn thảo cân nhắc cơ cấu, tổ chức, vị trí, vai trò của Trung tâm này. Cụ thể: đơn vị thuộc Bộ Công an hay là đơn vị thuộc Chính phủ. Mặc khác, cũng cân nhắc thêm, trong khi chúng ta đang thực hiện chủ trương tinh gọn bộ máy hành chính nhà nước, tinh giản biên chế thì việc hình thành trung tâm này có làm tăng biên chế ?...

Cuối cùng: Đối với việc thông qua Luật tại 1 kỳ họp, Tờ trình Chính phủ không đề cập nội dung này, tại điều quy định hiệu lực thi hành tại dự thảo luật quy định Luật này có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2026 (nếu được thông qua kỳ này thì phải hơn 1 năm nữa Luật mới có hiệu lực), như vậy, có nhất thiết phải thông qua một kỳ họp hay không? Nếu dự thảo luật đã phù hợp và thông qua tại một kỳ họp thì đề nghị xem xét lại thời điểm có hiệu lực cho phù hợp.
 

Phòng Công tác Quốc hội (tổng hợp)