ĐBQH Hà Sỹ Đồng góp ý dự thảo văn kiện Đại hội XIV: Nhấn mạnh đột phá thể chế, đổi mới mô hình tăng trưởng và khơi dậy khát vọng phát triển

Thảo luận về dự thảo Báo cáo chính trị trình Đại hội XIV, đại biểu Hà Sỹ Đồng (Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Trị) đánh giá dự thảo đã thể hiện tầm nhìn chiến lược, tư duy phát triển toàn diện và khát vọng đổi mới mạnh mẽ của Đảng trong giai đoạn mới. Để biến tầm nhìn thành động lực phát triển thực chất, đại biểu kiến nghị nhấn mạnh ba nhóm định hướng trọng tâm: đột phá thể chế, chuyển đổi mô hình tăng trưởng và khơi dậy khát vọng phát triển quốc gia.

ĐBQH Hà Sỹ Đồng ho rằng thể chế vẫn là “điểm nghẽn lớn nhất” nhưng cũng là “dư địa cải cách lớn nhất”

Về đột phá thể chế, đại biểu cho rằng thể chế vẫn là “điểm nghẽn lớn nhất” nhưng cũng là “dư địa cải cách lớn nhất”. Nhiều chủ trương, chính sách đúng đắn song quá trình thể chế hóa, triển khai còn chậm và thiếu thống nhất, khiến nguồn lực xã hội chưa được giải phóng đầy đủ. Đại biểu đề xuất làm nổi bật vai trò Nhà nước pháp quyền XHCN hiện đại, kiến tạo và liêm chính—không chỉ quản lý mà còn dẫn dắt, tạo không gian thể chế cho đổi mới sáng tạo; chuyển tư duy từ “quản lý–cấp phép” sang “kiến tạo–dẫn dắt–phục vụ”. Đại biểu khuyến nghị sớm thể chế hóa cơ chế “sandbox” để thử nghiệm chính sách trong các lĩnh vực mới (AI, tài chính số, năng lượng tái tạo…), đồng thời phân quyền, phân cấp thực chất gắn với kiểm soát quyền lực và trách nhiệm giải trình, phát huy tính chủ động của các địa phương, nhất là vùng động lực, khu kinh tế, khu công nghệ cao.

Về chuyển đổi mô hình tăng trưởng, đại biểu đề nghị nhấn mạnh hơn cơ chế tổ chức thực hiện để chuyển dịch từ tăng trưởng theo chiều rộng sang chiều sâu, lấy tri thức, công nghệ và sáng tạo làm nền tảng. Theo đó, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo phải trở thành động lực trung tâm; Nhà nước đóng vai trò “bà đỡ” về thể chế, dữ liệu và hạ tầng số, thay vì chỉ đầu tư vật chất. Ông gợi mở xây dựng các khu kinh tế xanh – đổi mới sáng tạo quốc gia làm hạt nhân kết nối nghiên cứu, doanh nghiệp và thị trường toàn cầu; lồng ghép chặt chẽ chiến lược tăng trưởng xanh, trung hòa carbon, chuyển dịch năng lượng công bằng vào kế hoạch phát triển kinh tế–xã hội, coi đây là trụ cột bảo đảm an ninh năng lượng và an ninh phát triển dài hạn.

Về khát vọng phát triển quốc gia, đại biểu nhấn mạnh Báo cáo chính trị không chỉ định hướng hành động mà còn khơi dậy niềm tin và ý chí dân tộc. Khát vọng Việt Nam 2045 cần thể hiện rõ hơn như cam kết chính trị và đạo lý của Đảng trước Nhân dân: đưa đất nước trở thành quốc gia phát triển, xã hội hạnh phúc, văn hóa thịnh vượng, con người sáng tạo và tự do cống hiến. Khát vọng ấy phải được thể chế hóa bằng chương trình hành động cụ thể, cơ chế huy động–phân bổ nguồn lực hiệu quả, trong đó Nhà nước dẫn dắt, doanh nghiệp là trung tâm sáng tạo, người dân là chủ thể phát triển.

Từ các phân tích trên, đại biểu Hà Sỹ Đồng đề xuất văn kiện Đại hội XIV thể chế hóa toàn diện tư duy phát triển mới, coi đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là đột phá dẫn dắt; xây dựng Nhà nước kiến tạo phát triển hiện đại, liêm chính, vận hành trên nền tảng dữ liệu và quản trị số, giảm tối đa can thiệp hành chính; tạo khung thể chế cho kinh tế xanh, kinh tế số, kinh tế tri thức; thiết lập cơ chế phân quyền, phân cấp thực chất gắn với kiểm soát quyền lực; và khơi dậy, lan tỏa khát vọng Việt Nam hùng cường, thịnh trị, hạnh phúc, lấy con người Việt Nam—có tri thức, bản lĩnh và văn hóa—làm trung tâm, chủ thể và mục tiêu của phát triển. Đại biểu tin rằng, nếu các tư tưởng này được thể hiện rõ, văn kiện sẽ tạo bước ngoặt thể chế và đột phá phát triển, đưa đất nước bước vào kỷ nguyên Nhà nước kiến tạo số, kinh tế xanh và con người sáng tạo Việt Nam.

ĐBQH Nguyễn Thị Tuyết Nga góp ý Văn kiện Đại hội XIV: Làm rõ chủ đề, nhận diện đúng hạn chế và cụ thể hóa đột phá nhân lực – giáo dục
 

Cũng trong phiên thảo luận Tổ 10 về dự thảo các Văn kiện trình Đại hội toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, đại biểu Nguyễn Thị Tuyết Nga (Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Trị) đánh giá cao chất lượng chuẩn bị và cách thức thể hiện của dự thảo: ngắn gọn, súc tích, giảm tính hàn lâm, tăng hàm lượng định lượng và tinh thần hành động; nổi bật là dự thảo Báo cáo chính trị đã kết tinh tư duy mới, khái quát bài học từ 40 năm đổi mới, xác định nhiệm vụ trọng tâm và các đột phá chiến lược cho giai đoạn 2026–2030.

ĐBQH Nguyễn Thị Tuyết Nga Cần cho rằng cần coi nhân lực là “linh hồn” của các đột phá, chuyển từ “phát triển nhân lực” sang “kiến tạo năng lực quốc gia dựa trên con người”

Theo đại biểu, nội dung về hoàn thiện đồng bộ thể chế cho phát triển nhanh, bền vững và xác lập mô hình tăng trưởng mới dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số đã được nêu rõ và có sự liên kết giữa các trụ cột kinh tế – văn hóa – xã hội, quốc phòng, an ninh. Phát triển nguồn nhân lực, đặc biệt là giáo dục và đào tạo, được tiếp cận với “mục tiêu kép”: nâng cao chất lượng đáp ứng phát triển, đồng thời bảo đảm công bằng xã hội trong cơ hội học tập và thụ hưởng chính sách giáo dục trong bối cảnh CMCN 4.0.

Tuy vậy, đại biểu đề nghị chỉnh lý ba nhóm nội dung lớn:

Thứ nhất, về Chủ đề Đại hội. Chủ đề hiện nêu dài, thông điệp còn chung. Cần cân nhắc một khẩu hiệu ngắn gọn, hiệu triệu, cô đọng tư tưởng cốt lõi của Đại hội XIV, phản ánh trọng tâm chiến lược nhiệm kỳ tới, dễ truyền thông – dễ nhớ – dễ triển khai.

Thứ hai, về đánh giá kết quả nhiệm kỳ XIII và 40 năm đổi mới. Phần kết quả đã nêu kỹ (nhất là 3 khâu đột phá chiến lược), nhưng phần hạn chế còn khái quát, chưa nhận diện sắc nét những “nút thắt” cố hữu, đặc biệt trong triển khai ba đột phá. Đại biểu đề nghị đối sánh kết quả – hạn chế chặt chẽ hơn để từ đó đưa ra giải pháp căn cơ cho nhiệm kỳ tới.

Riêng giáo dục và đào tạo, cần rà soát cách diễn đạt để tránh mâu thuẫn nội tại giữa phần nêu thành tựu và phần nêu hạn chế; bám sát Kết luận 91, Nghị quyết 71 và các báo cáo tổng kết lớn để khẳng định đúng tầm những kết quả đổi mới căn bản, toàn diện. Khi đề cập chính sách miễn/ hỗ trợ học phí hay trường nội trú vùng khó, nên đặt trong khung mục tiêu công bằng giáo dục thay vì liệt kê. Với nhận định “xã hội hóa giáo dục có biểu hiện sai lệch”, cần diễn giải cụ thể, thận trọng, phân biệt đúng giữa chính sách đúng đắn và khâu thực thi còn bất cập. Về hạn chế chất lượng, cần nói rõ chất lượng đội ngũ nhà giáo (không chỉ chính sách), chênh lệch vùng miền, bảo đảm nhất quán logic với phần thành tựu.

Thứ ba, về xây dựng nền giáo dục quốc dân hiện đại và đột phá nhân lực, đại biểu nhất trí định hướng nhưng cho rằng Chương trình hành động cho đột phá nhân lực chưa tương xứng với tầm nhìn. Cần coi nhân lực là “linh hồn” của các đột phá, chuyển từ “phát triển nhân lực” sang “kiến tạo năng lực quốc gia dựa trên con người”. Trên tinh thần đó, đại biểu đề nghị: cần xây dựng chiến lược tổng thể phát triển nhân lực, đặc biệt nhân lực chất lượng cao, gắn với mục tiêu phát triển quốc gia và nhu cầu chuyển đổi mô hình tăng trưởng; tập trung nâng cao chất lượng giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học theo nhu cầu thị trường; chú trọng đào tạo, bồi dưỡng nhân lực khoa học – công nghệ, đội ngũ nhà giáo, nhân lực y tế; có cơ chế thu hút – trọng dụng – giữ chân nhân tài ở khu vực công và các lĩnh vực then chốt; thiết kế khung năng lực vị trí việc làm, đánh giá theo kết quả. Đồng thời, cần hoàn thiện chương trình hành động với mục tiêu, chỉ tiêu định lượng, lộ trình và nguồn lực rõ ràng; bảo đảm định hướng “giáo dục mở – hiện đại – hội nhập – công bằng – sáng tạo”.
Kết lại, đại biểu Nguyễn Thị Tuyết Nga đề nghị văn kiện Đại hội XIV làm rõ hơn Chủ đề; nhận diện hạn chế một cách bản chất, cân đối với thành tựu; và cụ thể hóa đột phá nhân lực – giáo dục bằng các giải pháp, chương trình hành động đo được, làm được. Khi thể chế – mô hình tăng trưởng – nhân lực được thiết kế nhất quán, Việt Nam sẽ có nền tảng vững chắc để bước vào giai đoạn phát triển mới, nhanh và bền vững.

ĐBQH Trần Quang Minh góp ý dự thảo văn kiện Đại hội XIV: Nhấn mạnh hoàn thiện mô hình chính quyền 2 cấp và đột phá nguồn nhân lực
 

Chiều 04/11, tại phiên thảo luận Tổ 10 về dự thảo Báo cáo chính trị trình Đại hội XIV, đại biểu Trần Quang Minh (Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Trị) đề nghị văn kiện cần cụ thể hóa mạnh mẽ hơn các nội dung liên quan mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và làm rõ đột phá về thể chế, nhân lực, hạ tầng, trong đó nhân lực là “linh hồn” của mọi đột phá khác.

ĐBQH Trần Quang Minh đề xuất ba nhóm giải pháp để đột phá nhân lực thực sự trở thành đột phá quốc gia

Theo đại biểu, bài phát biểu của Tổng Bí thư đã khái quát nhiều định hướng quan trọng đối với mô hình chính quyền 2 cấp. Tuy nhiên, để vận hành hiệu quả, Báo cáo chính trị cần đi vào chi tiết hơn: dù đã tăng cường biên chế tại các phòng kinh tế cấp xã và cơ quan đảng, hoạt động thực tiễn vẫn gặp nhiều khó khăn về phối hợp, năng lực thực thi và tính liên thông. Mặt tích cực là mô hình hướng tới phục vụ người dân tỏ ra hiệu quả hơn, song nhiều nhiệm vụ chưa được triển khai (như trung tâm văn hóa, văn phòng đăng ký đất đai) hoặc thực hiện còn vội vàng, thiếu lộ trình, tiêu chuẩn tối thiểu. Đại biểu đề nghị văn kiện lần này phải thể hiện quyết tâm cao hơn, kèm các chỉ tiêu, mốc tiến độ và cơ chế giám sát thực thi, tránh “nói chung, làm khó”.

Bàn về ba khâu đột phá (thể chế, nhân lực, hạ tầng), đại biểu nhấn mạnh nhân lực giữ vai trò then chốt. Muốn bứt phá, Việt Nam phải chuyển sang nền kinh tế dựa trên tri thức, sáng tạo và năng lực lãnh đạo quốc gia, coi con người là “hạ tầng mềm” của phát triển. Trên tinh thần đó, đại biểu đề xuất ba nhóm giải pháp để đột phá nhân lực thực sự trở thành đột phá quốc gia: Kiến tạo hệ sinh thái nhân tài: mở rộng, không giới hạn nguồn nhân tài; sử dụng theo thành tựu/sản phẩm, không theo thâm niên hay quan hệ; bảo vệ người dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm trước rủi ro chính trị, pháp lý khi đổi mới. Cùng với quan điểm cán bộ “có vào, có ra, có lên, có xuống”, cần đặt quyết tâm chính trị làm phẩm chất đầu tiên; đổi mới cán bộ phải thực chất, “chiến thắng cái tôi” để phụng sự lợi ích chung; nâng cao phẩm chất và năng lực hợp tác, theo đó, chuyên môn phải đi cùng đạo đức công vụ, tinh thần hợp tác và văn hóa liên kết. Xây dựng môi trường làm việc tôn trọng, bổ sung thế mạnh cho nhau, tránh cạnh tranh triệt tiêu. Quy trình lấy ý kiến phải tiếp thu thực chất hoặc giải trình rõ ràng khi không tiếp thu, từ đó hình thành văn hóa học hỏi và cùng nhau cải tiến; ba là thiết lập thị trường nhân lực công vụ cạnh tranh, minh bạch: áp dụng cơ chế tuyển chọn mở, định hình khung năng lực cho từng vị trí lãnh đạo và đánh giá theo kết quả. Phong trào thi đua – khen thưởng phải đi vào thực chất, gắn với đo lường, xếp hạng và trách nhiệm giải trình; việc bổ nhiệm, cất nhắc cần có đánh giá cụ thể, định lượng chứ không chỉ dựa hồ sơ hình thức.

Từ thực trạng mô hình 2 cấp, đại biểu Trần Quang Minh đề nghị Báo cáo chính trị: chuẩn hóa nhiệm vụ và thẩm quyền giữa các tầng nấc, bảo đảm “rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền”; quy định tiêu chí tối thiểu về dịch vụ công (đất đai, văn hóa cơ sở…) và lộ trình bắt buộc hoàn thành; Thiết kế cơ chế phối hợp – giám sát – đánh giá xuyên suốt, hạn chế chồng chéo; tăng phân quyền đi kèm kiểm soát quyền lực và cơ chế giải trình và số hóa quy trình quản trị địa phương, dựa trên dữ liệu mở, liên thông để đo hiệu quả phục vụ người dân theo thời gian thực, giúp so sánh, xếp hạng và thúc đẩy cạnh tranh lành mạnh.

“Khi con người được đặt đúng vị trí trung tâm với cơ chế chọn – dùng – đãi – bảo vệ minh bạch, việc hoàn thiện thể chế và đầu tư hạ tầng sẽ phát huy tối đa hiệu quả,” đại biểu nhấn mạnh, đồng thời đề nghị văn kiện Đại hội XIV thể hiện quyết tâm mạnh mẽ, cách làm cụ thể, biến đột phá nhân lực thành động lực dẫn dắt hai đột phá còn lại—thể chế và hạ tầng—để mô hình chính quyền 2 cấp vận hành hiệu quả, liêm chính, phục vụ, hướng tới nhà nước kiến tạo phát triển và người dân là trung tâm.
 

Phương Hảo - Diệu Linh