Đại biểu Hà Sỹ Đồng đánh giá việc ban hành Nghị quyết là bước đi đúng thời điểm, tạo khuôn khổ pháp lý đủ mạnh để tháo gỡ các điểm nghẽn về quy hoạch, hạ tầng và vốn cho Thủ đô. Tuy nhiên, để tránh rủi ro pháp lý và thực thi, đại biểu kiến nghị cần thu hẹp phạm vi áp dụng. Dự thảo hiện đang quy định diện dự án rộng, bao gồm cả đầu tư công, PPP, dự án chiến lược và tái thiết đô thị. Theo đại biểu cơ chế rộng sẽ dễ dẫn đến tình trạng “tràn lan đặc thù”, gây khó khăn cho công tác giám sát. Do đó, cần giới hạn chỉ áp dụng cho các dự án thực sự cấp bách, có tác động lan tỏa lớn, với danh mục được công khai và báo cáo Quốc hội định kỳ.

Đại biểu Quốc hội Hà Sỹ Đồng phát biểu tại phiên thảo luận

Về phân quyền quyết định chủ trương đầu tư (Điều 4), đại biểu ủng hộ việc giao quyền cho HĐND và Chủ tịch UBND Thành phố, nhưng đề nghị bổ sung cơ chế kiểm soát đặc biệt. Đối với các dự án quy mô trên 30.000 tỷ đồng hoặc có yếu tố rủi ro cao về quốc phòng, an ninh, môi trường, cần thiết kế cơ chế báo cáo bắt buộc và thẩm định độc lập của bộ quản lý ngành trước khi quyết định.

Liên quan đến lựa chọn nhà thầu trong trường hợp đặc biệt (Điều 5), đại biểu cảnh báo nguy cơ thất thoát và xung đột với Luật Đấu thầu. Việc cho phép chỉ định thầu cần đi kèm các điều kiện chặt chẽ: bắt buộc có tư vấn độc lập đánh giá năng lực tài chính, kinh nghiệm; công khai lý do áp dụng cơ chế đặc biệt; và quy định rõ trách nhiệm cá nhân của người đứng đầu nếu gây thiệt hại ngân sách. Tiêu chí “đặc biệt, cấp bách” phải được lượng hóa rõ ràng, không nên diễn giải mở.

Một vấn đề nữa là cơ chế quy hoạch (Điều 6). Quy định cho phép triển khai dự án chưa có trong quy hoạch rồi cập nhật sau là một quyền lớn. Để đảm bảo tính ổn định của hệ thống quy hoạch quốc gia và hài hòa giữa phát triển và bảo tồn, đại biểu đề nghị chỉ áp dụng cho dự án cấp bách có chỉ đạo của cấp có thẩm quyền cao, đồng thời yêu cầu báo cáo đánh giá tác động tổng thể trước khi quyết định.

Về chính sách thu hồi đất và bồi thường (Điều 7), đại biểu đánh giá cao hướng đi tăng hệ số bồi thường lên gấp 2 lần để tạo đồng thuận. Tuy nhiên, việc mở rộng thu hồi đất cần được HĐND Thành phố đánh giá kỹ lưỡng tác động ngân sách và khả năng thực thi. Quy định về tạm giao đất cũng cần siết chặt để tránh tình trạng khởi công hình thức.

Đối với cơ chế vốn (Điều 8), việc cho phép vượt hạn mức tín dụng giúp giải quyết nhu cầu vốn lớn nhưng tiềm ẩn rủi ro an toàn hệ thống ngân hàng. Đại biểu đề nghị bổ sung đánh giá rủi ro riêng cho từng dự án, công khai tỷ lệ dư nợ và có sự giám sát độc lập của Ngân hàng Nhà nước để tránh “hệ lụy” tài chính lan tỏa.

Về cải tạo đô thị (Điều 10), đại biểu ủng hộ việc vượt chỉ tiêu kiến trúc, dân số để cải tạo chung cư cũ, nhưng nhấn mạnh phải đảm bảo sức chịu tải của hạ tầng. Thành phố phải chịu trách nhiệm nếu dự án gây quá tải giao thông, môi trường hoặc phá vỡ cấu trúc không gian đô thị.

Về vấn đề miễn trừ trách nhiệm (Điều 12), đại biểu cho rằng để bảo vệ cán bộ dám nghĩ dám làm đúng tinh thần nghị quyết của Đảng, cần có ranh giới rõ ràng. Cần bắt buộc lập hồ sơ rủi ro của dự án làm căn cứ xác định cán bộ đã tuân thủ đúng quy trình, đồng thời có cơ chế giám sát của HĐND, Mặt trận Tổ quốc để đảm bảo minh bạch, tránh lợi dụng chính sách.

Phương Hảo - Thanh Tuân