Đại biểu cho rằng, việc xây dựng luật là phù hợp với các chủ trương, chính sách lớn của Đảng, Nhà nước, giúp khắc phục kịp thời những khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn thi hành Luật GĐTP năm 2012 (sửa đổi, bổ sung năm 2020), và đáp ứng yêu cầu hoạt động tố tụng khi tổ chức chính quyền địa phương 02 cấp. Đại biểu Nguyễn Tiến Nam bày tỏ sự đồng tình cao với nội dung giao Phòng Kỹ thuật hình sự (KTHS) Công an cấp tỉnh được thực hiện giám định pháp y thương tích, theo quy định tại khoản 4 Điều 17 dự thảo Luật.

Đại biểu cung cấp thông tin, trước năm 2012, theo Pháp lệnh giám định tư pháp năm 2004, Phòng KTHS Công an cấp tỉnh được tiến hành giám định pháp y tử thi và pháp y thương tích. Tuy nhiên, Luật GĐTP năm 2012 (sửa đổi, bổ sung năm 2020) lại quy định Phòng KTHS Công an cấp tỉnh chỉ được giám định pháp y tử thi. Đại biểu nhận định, điều này gây lãng phí nguồn nhân lực, trang thiết bị và chưa đáp ứng kịp thời yêu cầu đấu tranh phòng, chống tội phạm.

Phân tích về năng lực của lực lượng này, đại biểu Nguyễn Tiến Nam khẳng định Phòng KTHS Công an cấp tỉnh hiện có đủ điều kiện để triển khai giám định pháp y thương tích. Về nhân lực, hiện 34 Phòng KTHS có 209 giám định viên pháp y và 238 người giúp việc. Bên cạnh đó, còn có đội ngũ chuyên gia, bác sĩ, y tá, kỹ thuật viên làm việc tại các bệnh viện thuộc Bộ Công an, bệnh viện, bệnh xá của Công an tỉnh, thành phố và 54 Trại giam, sẵn sàng phối hợp khi có yêu cầu. Nguồn cán bộ bổ sung cho lực lượng giám định pháp y Công an nhân dân cũng rất dồi dào và chất lượng, từ tuyển dụng bác sĩ, sinh viên trường y, hay nguồn đào tạo tại Học viện Quân y. Từ năm 2025, Học viện Kỹ thuật và Công nghệ an ninh bắt đầu triển khai đào tạo ngành y khoa để tăng cường nhân lực cho lực lượng CAND, trong đó có đội ngũ bác sĩ thực hiện công tác giám định pháp y.

Đại biểu Quốc hội Nguyễn Tiến Nam góp ý dự thảo Luật Giám định tư pháp (sửa đổi)

Một ưu điểm của đội ngũ giám định viên pháp y Phòng KTHS là bên cạnh việc được đào tạo chuyên môn về y khoa còn được đào tạo về nghiệp vụ Công an, về điều tra hình sự, dấu vết hình sự. Lực lượng này được bố trí trực ban chiến đấu 24/24h nên sẵn sàng tham gia khám nghiệm, giám định đối với các vụ việc xảy ra trên các địa bàn cơ sở, đảm bảo nhanh chóng, kịp thời.
Về cơ sở vật chất, trang thiết bị, hiện 34 Phòng KTHS Công an cấp tỉnh đều đã triển khai các chuyên ngành hỗ trợ giám định thương tích như giám định nồng độ cồn trong máu, ma túy sinh học, ADN và giám định độc chất. Các đơn vị này đều có hệ thống phòng thí nghiệm hỗ trợ đánh giá cơ chế hình thành thương tích, công cụ, phương tiện gây án, dấu vết va chạm trong tai nạn giao thông và giám định sinh học. Nếu Phòng KTHS được giao nhiệm vụ giám định pháp y thương tích, trước mắt sẽ tận dụng cơ sở vật chất, trang thiết bị hiện có như máy siêu âm, máy điện tim, máy chụp X-quang… và chỉ cần bố trí thêm một số phương tiện là có thể triển khai ngay. Việc này cũng sẽ thực hiện được ngay vì Bộ Công an đang triển khai Đề án hiện đại hóa công tác KTHS trong CAND theo Quyết định số 29/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ.

Đại biểu Nguyễn Tiến Nam cũng chỉ ra thực tế, lực lượng Pháp y CAND đã tiến hành giám định hàng trăm nghìn vụ việc, đều đảm bảo tính khách quan, phục vụ tốt cho công tác điều tra, xử lý tội phạm. Trong nhiều vụ án như cố ý gây thương tích, xâm hại tình dục, giám định viên pháp y phải thực hiện ngay, bất kể ngày đêm.

Một bất cập trong thực tiễn là nhiều vụ việc cùng có người chết, người bị thương, cơ quan tiến hành tố tụng phải trưng cầu hai lực lượng (pháp y Công an thực hiện giám định pháp y tử thi, pháp y y tế thực hiện giám định pháp y thương tích). Tình trạng này xảy ra trong khi đội ngũ giám định viên pháp y tại Phòng KTHS Công an cấp tỉnh có thể đáp ứng được cả hai lĩnh vực này. Hơn nữa, việc giám định pháp y (bao gồm cả tử thi và thương tích) bên cạnh kiến thức chuyên môn pháp y cần phải có kiến thức về truy nguyên hình sự, dấu vết hình sự để nghiên cứu, đánh giá về cơ chế hình thành dấu vết, loại vật gây thương tích, và đánh giá tổng thể với hệ thống dấu vết khác ở hiện trường.

Do đó, đại biểu kết luận việc bổ sung thêm chức năng giám định pháp y thương tích cho Phòng KTHS Công an cấp tỉnh là cần thiết, hoàn toàn phù hợp với thực tiễn và đáp ứng yêu cầu hoạt động tố tụng hiện nay.

Hồng Nhung - Thanh Tuân