Đại biểu Hà Sỹ Đồng nhấn mạnh hai nội dung chính: thứ nhất là tránh chồng chéo trong thanh tra, kiểm tra, bảo đảm “một đầu mối – không trùng lặp nội dung trong 12 tháng, trừ khi có dấu hiệu hình sự”; thứ hai là chuyển mạnh từ “quản lý” sang “phục vụ” người nộp thuế, coi kết quả hỗ trợ, hướng dẫn kê khai – nộp thuế – hóa đơn điện tử là tiêu chí đánh giá cơ quan và công chức thuế. 

ĐBQH Hà Sỹ Đồng thảo luận dự thảo Luật

Đại biểu đề nghị làm rõ hành vi bị cấm theo hướng “gây phiền hà, kiểm tra trùng lặp không cần thiết, sách nhiễu”, và ưu tiên mô hình kiểm tra điện tử, phân tích dữ liệu rủi ro từ xa, chỉ xuống hiện trường khi có căn cứ rõ ràng. Cùng với đó là hoàn thiện cơ chế khiếu nại, tố cáo qua kênh điện tử, bảo vệ người nộp thuế khi bị cưỡng chế sai, rà soát đồng bộ với các luật liên quan để tránh mâu thuẫn, chồng chéo.

Đại biểu Trần Quang Minh phân tích từ góc độ cải cách phương thức quản lý và năng lực thực thi từ đó đề nghị thận trọng với lộ trình bỏ thuế khoán; cần kịch bản chuyển đổi theo nhóm quy mô hộ/cá nhân kinh doanh, đi kèm công cụ kế toán đơn giản và phần mềm miễn/giá rẻ, để tránh quá tải hệ thống và tăng chi phí tuân thủ. Đại biểu gợi mở phương án giữ cơ chế khoán cho nhóm doanh thu nhỏ trong giai đoạn 3–5 năm, cho phép tự nguyện chuyển đổi khi đáp ứng điều kiện. Về phân nhóm người nộp thuế, đề nghị thẩm quyền quy định chi tiết nên giao Chính phủ (thay vì Bộ Tài chính) để bảo đảm tính pháp lý, công khai và phạm vi giám sát của Quốc hội; đồng thời bổ sung cơ chế phản hồi/kiến nghị khi người nộp thuế thấy việc phân nhóm chưa đúng. Đi đôi là cơ chế khuyến khích tuân thủ (giảm tần suất kiểm tra tại trụ sở, ưu tiên giải quyết hoàn/miễn/giảm thuế, chỉ định một đầu mối hỗ trợ…). Về thời hạn kiểm tra thuế, ý kiến cho rằng không nên “một cỡ cho tất cả” (20–40 ngày) mà điều chỉnh theo mức độ rủi ro và quy mô người nộp thuế, từ 10 đến 60 ngày; song song là tăng chia sẻ dữ liệu – bảo mật thông tin trong tiến trình chuyển đổi số. 

ĐBQH Trần Quang Minh đề nghị thận trọng với lộ trình bỏ thuế khoán

Đại biểu Nguyễn Thị Tuyết Nga đề nghị bảo đảm tính đồng bộ giữa Luật Quản lý thuế (sửa đổi) với Luật Thuế thu nhập cá nhân (sửa đổi) và các luật thuế khác, để chính sách triển khai thông suốt, minh bạch. Đại biểu nhấn mạnh: Những nội dung liên quan quyền, nghĩa vụ người nộp thuế (như nhóm thu nhập chịu thuế mới, giảm trừ gia cảnh, ưu đãi nhân lực công nghệ cao…) cần quy định rõ ngay trong luật, hạn chế “để trắng” cho văn bản dưới luật, bảo đảm nguyên tắc “thu – chi ngân sách phải do luật định”. Ý kiến cũng đề nghị thúc đẩy ứng dụng số và liên thông dữ liệu (ngân hàng, bảo hiểm, tổ chức chi trả thu nhập) để chống thất thu và giảm thủ tục cho người dân; trong thiết kế chính sách cần lưu ý tác động xã hội (ví dụ đề xuất thu thuế chuyển nhượng vàng miếng), tránh tạo gánh nặng cho nhóm yếu thế, song vẫn đủ công cụ điều tiết khi cần thiết. 

ĐBQH Nguyễn Thị Tuyết Nga đề nghị bảo đảm tính đồng bộ giữa Luật Quản lý thuế (sửa đổi) với Luật Thuế thu nhập cá nhân (sửa đổi) và các luật thuế khác

Tổng hợp các ý kiến, Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Trị đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục chỉnh lý dự thảo Luật Quản lý thuế (sửa đổi) theo các định hướng lớn: Minh bạch, không chồng chéo trong thanh tra – kiểm tra; xác lập cơ chế phối hợp trung ương/địa phương rõ ràng khi kiểm tra tại chỗ. Đồng thời cần lấy người nộp thuế làm trung tâm: nâng tầm dịch vụ công thuế, đánh giá cán bộ bằng kết quả hỗ trợ; quy định cụ thể hành vi bị cấm để tăng tính răn đe và trách nhiệm giải trình. Ngoài ra, cần số hóa quản lý thuế: ưu tiên kiểm tra điện tử, phân tích rủi ro từ xa, xây dựng hệ sinh thái dữ liệu bảo đảm an toàn, bảo mật. Các ý kiến cũng đề xuất cần có lộ trình chuyển đổi cho hộ/cá nhân kinh doanh khả thi, có hỗ trợ công cụ – chế độ kế toán đơn giản; cơ chế khuyến khích tuân thủ đi đôi giảm tần suất kiểm tra. Bên cạnh đó, cần đồng bộ pháp lý trong toàn hệ thống thuế (đặc biệt với thuế TNCN), quy định rõ – ổn định – minh bạch các quyền, nghĩa vụ và ưu đãi, cùng cơ chế liên thông dữ liệu để thi hành hiệu quả. 

Với những đề xuất cụ thể, thực tiễn và có tính hệ thống này, Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Trị kỳ vọng dự thảo luật sẽ tạo nền tảng quản lý thuế hiện đại, công bằng, thân thiện, góp phần nuôi dưỡng nguồn thu, nâng cao niềm tin của người nộp thuế và môi trường đầu tư – kinh doanh trong giai đoạn chuyển đổi số.
 

Diệu Linh