Đại biểu cho biết, những năm qua BĐBP đã làm tốt nhiệm vụ quản lý, bảo vệ biên giới và đấu tranh phòng, chống tội phạm, góp phần giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội khu vực biên giới, biển đảo. Từ 01/01/2024 đến 01/10/2025, lực lượng đã phát hiện, xử lý 12.038 vụ/23.090 đối tượng vi phạm pháp luật; khởi tố điều tra 1.296 vụ/1.538 đối tượng; ra quyết định tạm giữ 1.538 người, trong đó giữ tại nhà tạm giữ của đồn Biên phòng 779 người (50,6%), gửi cơ sở giam giữ thuộc Công an nhân dân 746 người (48,5%) và gửi cơ sở giam giữ thuộc Quân đội nhân dân 14 người (0,9%). Tuy nhiên, khi áp dụng biện pháp ngăn chặn “tạm giữ người” theo Bộ luật Tố tụng hình sự, BĐBP còn gặp khó vì luật hiện hành chỉ cho phép “đồn Biên phòng vùng sâu, vùng xa” tổ chức buồng tạm giữ.

ĐBQH Nguyễn Hữu Đàn góp ý dự thảo Luật

Từ thực tiễn đó, đại biểu Nguyễn Hữu Đàn đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát, chỉnh lý một số nội dung:

Thứ nhất, về hệ thống tổ chức và thuật ngữ: đề nghị lược bỏ cụm từ “cấp tỉnh” sau cụm “Ban chỉ huy Bộ đội Biên phòng” tại khoản 2 Điều 8, khoản 4 Điều 10 và điểm đ khoản 2 Điều 20 dự thảo, để bảo đảm thống nhất với Luật Biên phòng Việt Nam và định hướng sắp xếp tổ chức “tinh, gọn, mạnh” theo Đề án 839-ĐA/QUTW ngày 24/5/2025 của Quân ủy Trung ương.

Thứ hai, về nhiệm vụ, quyền hạn: bổ sung một điểm mới tại khoản 4 Điều 10 theo hướng giao “Ban chỉ huy Bộ đội Biên phòng có nhiệm vụ, quyền hạn điều chuyển người từ buồng tạm giữ của đồn Biên phòng, Ban chỉ huy Biên phòng cửa khẩu cảng đến các cơ sở giam giữ trong Công an nhân dân”, nhằm đồng bộ với điểm đ khoản 2 Điều 20 của dự thảo.

Thứ ba, về tổ chức buồng tạm giữ: chỉnh lý điểm đ khoản 1 Điều 9 và khoản 1 Điều 13 theo hướng bỏ giới hạn “ở vùng sâu, vùng xa”, đồng thời bổ sung chủ thể “Ban chỉ huy Biên phòng cửa khẩu cảng” bên cạnh “đồn Biên phòng”. Cụ thể, đề nghị quy định “buồng tạm giữ của Đồn Biên phòng, Ban chỉ huy Biên phòng cửa khẩu cảng có thẩm quyền tiến hành một số hoạt động điều tra”, và “Đồn Biên phòng, Ban chỉ huy Biên phòng cửa khẩu cảng có thẩm quyền tiến hành một số hoạt động điều tra được tổ chức buồng tạm giữ để quản lý, thực hiện chế độ tạm giữ…”.

Theo đại biểu, cơ sở pháp lý cho các kiến nghị trên xuất phát từ Bộ luật Tố tụng hình sự (Điều 35, 110, 117) và Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (Điều 9, 32), theo đó đồn Biên phòng và Ban chỉ huy Biên phòng cửa khẩu cảng là cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra, có thẩm quyền tạm giữ; BĐBP có thẩm quyền điều tra với nhiều tội danh theo Bộ luật Hình sự.

Về cơ sở thực tiễn, đại biểu dẫn số liệu: hiện BĐBP có 427 đồn Biên phòng và 7 Ban chỉ huy Biên phòng cửa khẩu cảng. Luật hiện hành chỉ cho phép 247 đồn vùng sâu, vùng xa tổ chức buồng tạm giữ, khiến còn 187 đồn và các Ban chỉ huy cửa khẩu cảng chưa có buồng tạm giữ. Điều này gây khó khăn lớn khi phát hiện, bắt giữ đối tượng, nhất là tại các địa bàn xa trung tâm hoặc hải đảo, trong khi phương tiện chuyên dụng áp giải còn thiếu (mới trang cấp 42 xe chở nghi phạm, chủ yếu ở cấp tỉnh). Bên cạnh đó, nhiều cơ sở giam giữ của Công an đã quá tải; thời hạn tạm giữ của BĐBP tối đa 3 ngày (mỗi lần gia hạn không quá 3 ngày, tối đa 2 lần) càng đòi hỏi bố trí buồng tạm giữ tại chỗ để bảo đảm tiến độ điều tra, tố tụng.

Đại biểu nhấn mạnh, việc cho phép các đồn Biên phòng và Ban chỉ huy Biên phòng cửa khẩu cảng tổ chức buồng tạm giữ không làm phát sinh thêm biên chế, kinh phí lớn, do đa số đơn vị đã có nhà tạm giữ hành chính (gồm 3 buồng tạm giữ, 1 phòng ghi lời khai) có thể cải tạo, sử dụng kiêm nhiệm cho tạm giữ hình sự.
Thứ tư, để thống nhất kỹ thuật lập pháp, đại biểu đề nghị bổ sung cụm từ “Ban chỉ huy Biên phòng cửa khẩu cảng” vào sau “đồn Biên phòng” tại khoản 5 Điều 2 (giải thích từ ngữ) và điểm đ khoản 2 Điều 20 (điều chuyển người bị tạm giữ, tạm giam).

Kết lại, đại biểu Nguyễn Hữu Đàn khẳng định quan điểm ủng hộ mục tiêu hoàn thiện khuôn khổ pháp lý của dự thảo Luật, song đề nghị điều chỉnh để phù hợp thực tiễn hoạt động tố tụng của BĐBP, bảo đảm an toàn, kịp thời, đúng pháp luật trong thi hành tạm giữ; đồng thời thống nhất với hệ thống văn bản pháp luật hiện hành và chủ trương sắp xếp tổ chức lực lượng theo tinh thần “tinh, gọn, mạnh”.

Phương Hảo